Um Stóradóm

Stóridómur var settur 1564 og er til í mörgum uppskriftum. Þetta eintak er ritað um 1635 svo hér er ekki um frumskjal að ræða. Þess ber einnig að gæta að smávægilegur orðamunur er á einstökum uppskriftum. Stóridómur er birtur í Íslensku fornbréfasafni, 14. bindi, og munar nokkru á þeirri útgáfu og þessu skjali. Meðal annars vantar hér nafn eins höfunda og annar er tvítalinn, einnig hefur ein setning fallið niður. Þetta skiptir þó sárlitlu efnislega. Skriftin er mjög bundin og mikið um skammstafanir.

Stóridómur er löggjöf sem samþykkt var á Alþingi 1564 og staðfest af Danakonungi ári síðar. Stóridómur fjallaði um brot í siðferðismálum, þar sem þyngri refsingar voru settar við slíkum brotum og fleiri atriði talin til brota en áður hafði verið. Í stað kirkjunnar sá umboðsmaður konungs nú um að innheimta sektir fyrir þessi brot og var það konungi allnokkur tekjulind.

Samkvæmt Stóradómi var refsað fyrir þrenns konar brot: Sifjaspell (kynmök ættingja og tengdra), hórdóm (framhjáhald hjóna) og frillulífi (lauslæti ógiftra).
Refsingar voru flokkaðar nákvæmlega eftir eðli brota og gátu verið allt frá lágmarkssektum til aleigumissis.Einnig var tekin upp líflátsrefsing við alvarlegustu brotunum þar sem karlar voru hálshöggnir en konum drekkt í Drekkingarhyl á Þingvöllum.
Hörð ákvæði Stóradóms leiddu m.a. stundum til svonefndra dulsmála þar sem barnsfæðingu var leynt og barnið deytt.